Trong hoạt động xuất nhập khẩu, vận đơn đường biển là chứng từ cốt lõi ảnh hưởng trực tiếp đến quyền nhận hàng, dòng tiền và mức độ an toàn của mỗi giao dịch. Việc lựa chọn sai loại vận đơn có thể khiến doanh nghiệp phát sinh chi phí lớn và rủi ro pháp lý không đáng có.

1. Vận Đơn Đường Biển Là Gì Và Vai Trò Trong Vận Tải Biển Quốc Tế?

Trong vận tải biển quốc tế, vận đơn đường biển là chứng từ do hãng tàu hoặc đơn vị vận chuyển phát hành sau khi hàng hóa được xếp lên tàu. Chứng từ này xác nhận việc người vận chuyển đã nhận hàng và cam kết giao đúng lô hàng đó cho người nhận tại cảng đến.

Không giống các chứng từ thông thường, vận đơn trong vận tải biển mang giá trị pháp lý đặc biệt. Trước hết, vận đơn đóng vai trò là biên nhận hàng hóa, thể hiện rõ thông tin về số lượng, tình trạng và mô tả hàng khi giao cho hãng tàu. Đồng thời, vận đơn cũng là bằng chứng của hợp đồng vận tải, quy định quyền và nghĩa vụ giữa các bên liên quan trong quá trình vận chuyển.

Quan trọng hơn, trong nhiều trường hợp, vận đơn còn được xem là chứng từ sở hữu hàng hóa. Người nắm giữ hợp pháp vận đơn có quyền nhận hàng, chuyển nhượng hoặc kiểm soát việc giao hàng tại cảng đích. Chính vì vậy, việc lựa chọn sai loại vận đơn hoặc xử lý chứng từ không đúng quy trình có thể khiến doanh nghiệp gặp rủi ro như chậm nhận hàng, phát sinh chi phí lưu container, hoặc mất quyền kiểm soát lô hàng.

Trong thực tế, mỗi lô hàng sẽ phù hợp với một hình thức vận đơn khác nhau, tùy thuộc vào điều kiện thanh toán, mức độ tin cậy giữa các bên và yêu cầu về thời gian giao hàng. Hiểu rõ bản chất từng loại vận đơn sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động xuất nhập khẩu bằng đường biển.

2. 4 Loại Vận Đơn Đường Biển Mà Doanh Nghiệp Xuất Nhập Khẩu Cần Biết

Trong thực tế vận tải biển, tùy theo điều kiện thanh toán, mức độ tin cậy giữa các bên và yêu cầu kiểm soát hàng hóa, vận đơn được phát hành dưới nhiều hình thức khác nhau. Dưới đây là 4 loại vận đơn đường biển phổ biến nhất mà doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần nắm rõ để lựa chọn và sử dụng đúng trong từng lô hàng.

2.1. Original Bill of Lading – Vận Đơn Gốc Truyền Thống

Original B/L là hình thức vận đơn đường biển phổ biến và có giá trị pháp lý cao nhất hiện nay. Hãng tàu hoặc đơn vị giao nhận thường phát hành 3 bản gốc, người nhận hàng phải xuất trình ít nhất một bản hợp lệ để đổi lệnh giao hàng (D/O).

Với loại vận đơn đường biển này, quyền sở hữu hàng hóa được kiểm soát chặt chẽ cho đến khi bản gốc được bàn giao. Do đó, Original B/L thường được sử dụng trong các giao dịch thanh toán L/C hoặc khi hai bên chưa có mức độ tin cậy cao.

Ưu điểm:

• Giữ quyền kiểm soát hàng hóa

• Dễ dàng hold hàng khi có tranh chấp

Nhược điểm:

• Phụ thuộc vào chứng từ giấy

• Có rủi ro chậm trễ hoặc thất lạc vận đơn

2.2. Telex Release – Giải Phóng Hàng Không Cần Bản Gốc

Telex Release là hình thức giải phóng vận đơn đường biển thông qua xác nhận điện tử từ hãng tàu sau khi shipper đã nộp lại toàn bộ B/L gốc tại đầu xuất. Người nhận hàng không cần xuất trình chứng từ giấy để nhận hàng.

Về bản chất, Telex Release không phải là một loại vận đơn đường biển mới mà là một quy trình xử lý dựa trên vận đơn gốc đã được surrender.

Ưu điểm:

• Rút ngắn thời gian giao hàng

• Hạn chế rủi ro mất chứng từ

Hạn chế:

• Có phí Telex Release

• Không thể giữ hàng sau khi đã release

2.3. Surrendered Bill of Lading (Vận Đơn Đã Nộp Lại)

Surrender B/L là trạng thái của vận đơn gốc khi shipper đã nộp lại cho hãng tàu tại cảng đi. Trên vận đơn sẽ được đóng dấu “SURRENDERED”, đồng nghĩa với việc bản gốc không còn giá trị pháp lý.

Bản chất cần hiểu đúng:

• Surrender: hành động nộp lại B/L gốc

• Telex Release: thông báo điện tử cho phép giao hàng tại đầu đến

Hai khái niệm này luôn đi kèm nhau, có cùng ưu – nhược điểm và hiện nay đa số hãng tàu xử lý hoàn toàn trên hệ thống điện tử.

2.4. Seaway Bill (Express Release)

Seaway Bill là vận đơn không chuyển nhượng, không phát hành bản gốc ngay từ đầu. Khi hàng đến cảng, hãng tàu sẽ tự động giao hàng cho consignee được ghi trên vận đơn.

Phù hợp với các trường hợp:

• Giao dịch nội bộ (công ty mẹ – công ty con)

• Khách hàng lâu năm, độ tin cậy cao

• Lô hàng thanh toán trước (T/T advance)

Ưu điểm:

• Nhanh gọn, không cần vận đơn giấy

• Giảm chi phí và thời gian xử lý

• Phù hợp xu hướng số hóa logistics

Nhược điểm:

• Không giữ được quyền sở hữu hàng hóa

• Không sử dụng cho thanh toán L/C

Seaway Bill còn được xem là vận đơn “xanh”, tiền đề cho xu hướng eBL – vận đơn điện tử trong tương lai.

3. Bảng So Sánh 4 Loại Vận Đơn Đường Biển

4. ANT Vina Logistics – Giải Pháp Chứng Từ An Toàn & Hiệu Quả

ANT Vina Logistics đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc lựa chọn vận đơn đường biển phù hợp, từ khâu tư vấn ban đầu đến khi hoàn tất giao hàng.

Chúng tôi hỗ trợ:

• Tư vấn loại vận đơn theo từng lô hàng

• Kiểm tra và chuẩn hóa nội dung B/L

• Phối hợp với hãng tàu để release hàng đúng tiến độ

• Giảm thiểu rủi ro DEM/DET và tranh chấp chứng từ

Hiểu đúng bản chất từng loại vận đơn đường biển là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro trong xuất nhập khẩu. Lựa chọn chính xác vận đơn đường biển không chỉ giúp hàng hóa lưu thông thuận lợi mà còn bảo vệ quyền lợi thương mại lâu dài cho doanh nghiệp.

Công ty vận tải và khai báo hải quan ANT VINA Logistics

• Trụ sở chính: 30 Lê Trọng Tấn, Phường Lê Thanh Nghị, Thành phố Hải Phòng.
• Văn phòng làm việc: Lô OTM2-02-13 & OTM2-02-14, Khu dân cư Bắc Nguyễn Lương Bằng, Phường Việt Hoà, Thành phố Hải Phòng.
• Hotline: 0931 525 525
• Email: [email protected]
• Website: https://antvina.com/
• Fanpage: https://www.facebook.com/antvinalogistics

ANT VINA Logistics cung cấp các dịch vụ:

• Vận chuyển hàng hóa quốc tế FCL/LCL bằng đường biển và đường hàng không đến tất cả các địa điểm trên thế giới.
• Dịch vụ làm thủ tục hải quan xuất – nhập khẩu và thủ tục kiểm tra chất lượng, hợp quy.
• Dịch vụ thông quan tờ khai hải quan và vận tải container nội địa.
• Cho thuê kho bãi và vận hành phân phối.
• Ủy thác xuất nhập khẩu hàng hóa ra toàn cầu.
• Dịch vụ xin các loại chứng từ như: chứng thư kiểm dịch thực vật – động vật, chứng nhận xuất xứ hàng hóa, và nhiều dịch vụ khác.

Chúng tôi rất mong được phục vụ Quý khách hàng!