CBAM đang trở thành rào cản thương mại mới của Liên minh Châu Âu (EU) đối với hàng hóa nhập khẩu. Đối với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang EU, đặc biệt trong các ngành có mức phát thải cao, việc hiểu rõ CBAM là gì và chủ động chuẩn bị ngay từ sớm là yếu tố then chốt để duy trì đơn hàng và năng lực cạnh tranh trên thị trường châu Âu.

1. CBAM Là Gì? Vì Sao Doanh Nghiệp Xuất Khẩu Không Thể Bỏ Qua?

Trước hết, doanh nghiệp cần nắm rõ CBAM là gì? CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon do EU ban hành, yêu cầu hàng hóa nhập khẩu phải chịu chi phí carbon tương đương với hàng hóa được sản xuất trong nội khối.

Hiểu đơn giản hơn CBAM là gì: nếu một sản phẩm được sản xuất tại Việt Nam với mức phát thải CO₂ cao, khi xuất khẩu sang EU, sản phẩm đó sẽ phải “bù” thêm chi phí carbon để đảm bảo công bằng với các doanh nghiệp châu Âu vốn đang chịu các quy định môi trường nghiêm ngặt.

Theo cơ chế CBAM, doanh nghiệp xuất khẩu cần:

• Khai báo lượng phát thải khí nhà kính phát sinh trong quá trình sản xuất

• Cung cấp dữ liệu phát thải minh bạch cho nhà nhập khẩu EU

• Gián tiếp chịu chi phí chứng chỉ CBAM từ năm 2026

Mặc dù người trực tiếp mua chứng chỉ CBAM là nhà nhập khẩu EU, nhưng chi phí này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán và điều kiện hợp đồng. Đây là lý do doanh nghiệp không thể bỏ qua việc tìm hiểu CBAM là gì ngay từ giai đoạn đầu.

2. Vì Sao EU Áp Dụng CBAM?

Khi phân tích sâu hơn CBAM là gì, có thể thấy mục tiêu cốt lõi của EU là ngăn chặn hiện tượng “rò rỉ carbon” (Carbon Leakage). Đây là tình trạng doanh nghiệp EU chuyển sản xuất sang các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường thấp, hoặc hàng nhập khẩu giá rẻ thay thế hàng EU do không phải chịu chi phí phát thải.

Thông qua CBAM, EU hướng đến việc:

• Bảo vệ ngành sản xuất nội khối

• Đảm bảo cạnh tranh công bằng trong thương mại quốc tế

• Thúc đẩy chuỗi cung ứng xanh và giảm phát thải toàn cầu

3. Những Ngành Hàng Nào Chịu Tác Động Trực Tiếp Từ CBAM?

Sau khi đã hiểu rõ CBAM là gì, doanh nghiệp cần xác định sản phẩm của mình có thuộc phạm vi điều chỉnh hay không. Hiện tại, CBAM áp dụng trước cho 6 nhóm ngành có mức phát thải cao, bao gồm:

• Sắt và thép

• Nhôm

• Xi măng

• Phân bón

• Điện

• Hydro

CBAM không chỉ áp dụng cho nguyên liệu thô mà còn bao gồm cả các sản phẩm gia công, chế biến sâu như linh kiện, bán thành phẩm. Trong thời gian tới, EU có thể mở rộng CBAM sang các ngành xuất khẩu chủ lực khác của Việt Nam như dệt may, da giày và hóa chất.

4. Lộ Trình Áp Dụng CBAM Doanh Nghiệp Cần Ghi Nhớ

Giai đoạn 1: Chuyển tiếp (01/10/2023 – 31/12/2025)

• Chưa thu tiền
  
• Nhà nhập khẩu EU phải báo cáo hàng quý về:
  • Số lượng hàng nhập
    
  • Lượng phát thải gắn liền với hàng hóa
    

Nếu doanh nghiệp Việt không cung cấp dữ liệu, đối tác EU có thể:

• Bị phạt
  
• Ngừng nhập hàng
  
• Chuyển sang nhà cung cấp khác
  

Giai đoạn 2: Vận hành chính thức (từ 01/01/2026)

• Bắt buộc mua chứng chỉ CBAM
  
• Giá chứng chỉ gắn với thị trường carbon EU (EU ETS)
  

Hệ quả:

• Giá thành xuất khẩu tăng
  
• Doanh nghiệp phát thải cao sẽ mất lợi thế cạnh tranh
  

5. Thách Thức Lớn Nhất Với Doanh Nghiệp Xuất Khẩu Việt Nam

Từ góc nhìn logistics & chuỗi cung ứng, ANT VINA Logistics nhận thấy doanh nghiệp Việt đang đối mặt với 3 thách thức lớn:

Thiếu dữ liệu phát thải chuẩn quốc tế

• Chưa có hệ thống kiểm kê khí nhà kính (GHG Inventory)
  
• Chưa quen với tiêu chuẩn ISO 14064, Scope 1 – 2 – 3
  

Chi phí tuân thủ cao

• Đo lường – báo cáo – xác minh phát thải
  
• Chi phí công nghệ, tư vấn, kiểm định
  

Công nghệ sản xuất chưa xanh

• Tiêu hao năng lượng lớn
  
• Phát thải CO₂ trên mỗi đơn vị sản phẩm cao hơn EU
  

6. Doanh Nghiệp Cần Chuẩn Bị Gì Ngay Từ Hôm Nay?

Để không bị động trước CBAM, doanh nghiệp nên triển khai 4 bước chiến lược:

Bước 1: Hiểu rõ sản phẩm & mã HS

• Kiểm tra sản phẩm có thuộc danh mục CBAM
  
• Phối hợp với đơn vị logistics – hải quan để rà soát hồ sơ
  

Bước 2: Thực hiện kiểm kê khí thải

• Thu thập dữ liệu năng lượng, nguyên liệu
  
• Lập báo cáo phát thải theo Scope 1 – 2 – 3
  

Bước 3: Tối ưu chuỗi sản xuất – logistics

• Giảm phát thải tại các “điểm nóng”
  
• Tối ưu vận tải, kho bãi, đóng gói
  
• Chuyển đổi năng lượng xanh nếu có thể
  

Bước 4: Số hóa & minh bạch dữ liệu

• Ứng dụng phần mềm quản lý môi trường
  
• Sẵn sàng cung cấp dữ liệu cho đối tác EU
  

7. Vai Trò Của ANT VINA Logistics Trong Bối Cảnh CBAM

Là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực logistics – xuất nhập khẩu, ANT VINA Logistics không chỉ vận chuyển hàng hóa mà còn đồng hành cùng doanh nghiệp trong:

• Tư vấn hồ sơ xuất khẩu phù hợp CBAM
  
• Phối hợp kiểm tra mã HS & danh mục hàng chịu CBAM
  
• Tối ưu giải pháp logistics giúp giảm chi phí & phát thải
  
• Hỗ trợ kết nối đối tác, cập nhật chính sách EU mới nhất
  

Logistics xanh – tuân thủ CBAM sẽ là lợi thế cạnh tranh mới của doanh nghiệp Việt trong giai đoạn tới.

8. Câu Hỏi Thường Gặp Về CBAM

CBAM đã áp dụng cho dệt may chưa?

Hiện tại chưa, nhưng EU đang xem xét mở rộng. Doanh nghiệp nên chuẩn bị sớm.

Phí môi trường đã đóng ở Việt Nam có được trừ không?

Có thể được khấu trừ nếu Việt Nam có cơ chế carbon tương đương được EU công nhận.

Ai là người mua chứng chỉ CBAM?

Nhà nhập khẩu EU, nhưng chi phí sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá mua từ nhà xuất khẩu Việt.

Kết luận

CBAM không chỉ là thách thức, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng xanh – bền vững – chuẩn EU.

Nếu bạn đang xuất khẩu sang châu Âu và cần một đối tác logistics am hiểu CBAM, ANT VINA Logistics sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình chinh phục thị trường EU.

Liên hệ ngay với ANT VINA Logistics để được tư vấn và báo giá

• Trụ sở chính: 30 Lê Trọng Tấn, Phường Lê Thanh Nghị, Thành phố Hải Phòng.
• Văn phòng làm việc: Lô OTM2-02-13 & OTM2-02-14, Khu dân cư Bắc Nguyễn Lương Bằng, Phường Việt Hoà, Thành phố Hải Phòng.
• Hotline: 0931 525 525
• Email: [email protected]
• Website: https://antvina.com/
• Fanpage: https://www.facebook.com/antvinalogistics

ANT VINA Logistics cung cấp các dịch vụ:

• Vận chuyển hàng hóa quốc tế FCL/LCL bằng đường biển và đường hàng không đến tất cả các địa điểm trên thế giới.
• Dịch vụ làm thủ tục hải quan xuất – nhập khẩu và thủ tục kiểm tra chất lượng, hợp quy.
• Dịch vụ thông quan tờ khai hải quan và vận tải container nội địa.
• Cho thuê kho bãi và vận hành phân phối.
• Ủy thác xuất nhập khẩu hàng hóa ra toàn cầu.
• Dịch vụ xin các loại chứng từ như: chứng thư kiểm dịch thực vật – động vật, chứng nhận xuất xứ hàng hóa, và nhiều dịch vụ khác.

Chúng tôi rất mong được phục vụ Quý khách hàng!